Motywy literackie

Motywy literackie także bywają inspiracją dla japońskich lalek, choć przodować w tej dziedzinie zdają się kokeshi, w których dowolność tematyczna jest największa. Wyjątkiem może być motyw Genji monogatari, który jako nobliwy i związany z historią antyczną, „przystoi” także lalkom kostiumowym czy kimekomi. Tym niemniej, postaram się kilka motywów literackich w lalkach tu przedstawić.

Motywy literackie w lalkach są jednocześnie często tematami regionalnymi. Motywacją do tworzenia lalek regionalnych jest wszystko to, z czego słynie dana miejscowość. Jeśli rozgrywa się w niej akcja jakiejś znanej powieści, twórcy lalek nie przepuszczają okazji, by wykorzystać ten fakt do stworzenia lokalnej pamiątki.

 

Konjiki yasha

Konjiki yasha to powieść Ozakiego Kōyō z 1897 roku, przetłumaczona na j. angielski na początku XX wieku jako The Golden Demon. Opowiada ona o parze młodych narzeczonych imieniem Kanichi i Omiya. Niestety dziewczyna zamiast za ukochanego z młodości wychodzi za mąż za bogatego kupca, co młodzieńcowi łamie serce. Kanichi postanawia odtąd wieść życie cynicznego dusigrosza i odludka. Małżeństwo Omiyi okazuje się nieszczęśliwe i dziewczyna gorzko żałuje swojej decyzji, jednak Kanichi ją odrzuca. Motyw jest silnie związany z miejscowością Atami (gdzie rozgrywa się akcja powieści) w prefekturze Shizuoka, dlatego do pewnego stopnia można go też uznać za motyw regionalny.

Motywy literackie Konjiki yasha

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

[zdjęcie: lalki z mojej kolekcji. Warto zwrócić uwagę na kształt podstawki – to japońskie chodaki geta. W słynnej scenie, uwiecznionej także w postaci posągu w Atami, Kanichi stopą odzianą w geta kopie klęczącą Omiyę. Jest to scena uważana za metaforę kierunku, w którym zmierzała ówczesna Japonia – odrzucanie tradycji na rzecz nowoczesności i materializmu.]

 

Botchan (Panicz)

Słynna powieść Natsume Sōsekiego z 1906 roku. Jej tytułowy bohater jest rozpieszczonym młodym człowiekiem, próżniakiem, arogantem i lekkoduchem. Sytuacja życiowa zmusza go do opuszczenia rodzinnego Tokio i podjęcia pracy nauczyciela w gimnazjum w Matsuyamie na Sikoku.

Do tej pory tylko raz natknęłam się na lalkę przedstawiającą ten motyw, dlatego opiszę go na podstawie tego jednego egzemplarza. Przedstawia młodzieńca z trójkolorowym dango w dłoni. Deser ten, z którego słynie Matsuyama, jest opisany w powieści, dlatego obecnie nazywa się go „Botchan dango”. Składa się z trzech kulek z ciasta ryżowego, zatkniętych na długim szpikulcu. Do każdej dodaje się inny składnik, by zabarwić je na różne kolory: jajko (kulka żółta), zieloną herbatę (kulka zielona) i fasolę azuki (kulka brązowa).

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

[zdjęcie: lalka z mojej kolekcji, lata 50. XX wieku]

 

Zapisz

Zapisz

Zapisz

Zapisz

Zapisz