Kultura Japonii

Lalki japońskie czerpią tematykę z całego bogactwa rodzimej kultury – oprócz baśni czy legend oraz teatru (które to kategorie wyodrębniłam osobno) inspirują się także rozmaitymi zwyczajami, pieśniami, tańcami itd. Oto przykłady:

Shichi fukujin, czyli Siedmioro bóstw szczęścia – jest to zbiorek siedmiu postaci wywodzących się z różnych religii i tradycji, którym przypisuje się zapewnianie rozmaitych aspektów szczęścia, jak bogactwo, mądrość, powodzenie w miłości itd. W skład tego minipanteonu wchodzą: Daikoku (odpowiada za bogactwo), Ebisu (zapewnia obfitość pożywienia, dobre plony), Bishamonten (sprzyja w walce i w zdobywaniu zaszczytów), Benzaiten (jedyna kobieta w grupie, przynosi szczęście w miłości), Hotei (reprezentuje radość życia), Jurōjin (daje długowieczność) i Fukurokuju (przynosi mądrość). Jako pełen zespół przedstawiane są rzadko – jeśli tak, to najczęściej w postaci niewielkich, glinianych figurek. Przedstawienia pojedyncze zdradzają realne priorytety ludzi co do aspektów szczęścia, które interesują ich najbardziej – najczęściej można napotkać przedstawienia Daikoku i Ebisu. Lalki przedstawiające te postaci z reguły nie należą do wysokiej klasy, drogich egzemplarzy artystycznych, zdecydowanie częściej są to lalki ludowe, sprzedawane w określonych miejscach jako pamiątki / talizmany, takie jak nara ningyō (drewniane lalki związane ze świątynią Kasuga taisha w Narze), hanamaki ningyō (proste, gliniane lalki) i inne.

 

 

 

 

 

 

 

[zdjęcia: od lewej: ishō ningyō z okresu Edo przedstawiające całą gromdkę; ishō ningyō przedstawiające Ebisu i Hoteia, kokeshi przedstawiające Fukurokuju (źródło: Yahoo Japan)]

 

 

Kultura dworska. Chociaż przez większą część historii Japonii cesarz pełnił jedynie symboliczną rolę, nie tylko nie dzierżąc praktycznie żadnej władzy, ale czasem wręcz nie mając dachu nad głową i środków na własną koronację (szczególnie w okresach, kiedy regularne przepychanki pomiędzy wojskowymi skutkowały pożarem Kioto), kultura dworska przez wieki pozostawała dla ogółu niedoścignionym wzorem elegancji. Nic dziwnego, że lalki japońskie często sięgają do motywów związanych z arystokracją, takich jak postacie w strojach dworskich (damy w wielowarstwowych szatach jūnihitoe, mężczyźni w strojach karaginu), oddające się dworskim rozrywkom (jak np. gra w piłkę kemari, gry awase, polegające na dopasowywaniu różnych przedmiotów, jak fragmenty wierszy czy połówki muszli, gra na instrumentach muzycznych) albo np. taniec bugaku, do połowy XX wieku prezentowany wyłącznie elitom.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

[zdjęcia, od lewej: ishō ningyō przedstawiająca tancerza bugaku; kimekomi ningyō przedstawiająca damę dworu w stroju jūnihitoe; kimekomi ningyō przedstawiające arystokratów grających w piłkę kemari. Wszystkie lalki z mojej kolekcji]

Parzenie herbaty

 

 

 

 

 

 

 

 

[Zdjęcie: lalka kimekomi z mojej kolekcji, przedstawiająca otemae – nieformalne parzenie herbaty]

Zapisz

Zapisz

Zapisz

Zapisz

Zapisz

Zapisz

Zapisz

Zapisz

Zapisz

Zapisz

Zapisz

Zapisz

Zapisz

Zapisz

Zapisz

Zapisz

Zapisz

Zapisz

Zapisz

Zapisz

Zapisz

Zapisz

Zapisz

Zapisz