Życie codzienne

Życie codzienne także dostarczało i nadal dostarcza inspiracji dla japońskich lalek. Cała idea ishō ningyō – lalek kostiumowych – pierwotnie narodziła się z chęci ilustrowania życia mieszczan. Również kimekomi ningyō u zarania swej historii, jeszcze jako kamo ningyō, podejmowały tematykę plebsu.

Zabawy dzieci

Lalki, zwłaszcza te przedstawiające dzieci – czyli przede wszystkim warabe ningyō, ale także gosho, kimekomi i inne, często ukazują je z zabawkami. Najczęściej są to zabawki uniwersalne, wykorzystywane w całej Japonii, jak bączki koma, konie na patyku harugoma, paletki hagoita, piłki temari i inne. Czasem lalki trzymają w rękach inne, miniaturowe lalki.

życie codzienne - zabawa bączkiem

życie codzienne - zabawa harukomą

 

 

 

 

 

 

 

 

[zdjęcia: po lewej: kimekomi ningyō przedstawiająca chłopca bawiącego się bączkiem. Po prawej: ishō ningyō przedstawiająca dziewczynkę bawiącą się harukomą. Źródło: Yahoo Japan]

 

Święta sezonowe

W Japonii, szczególnie dawniej, obchodzono 5 świąt sezonowych, tzw. gosekku. Są to po kolei: Nowy Rok (1 stycznia), Hina matsuri (3 marca, tzw. Święto dziewczynek), Kodomo-no hi (5 maja, Dzień Dziecka. Dawniej święto to nazywało się Tango-no sekku i było świętem chłopców), Tanabata (7 lipca, święto zakochanych) oraz Kiku-no sekku (9 września, Dzień Chryzantem). Czasem w lalkach nawiązuje się do tych świąt, najczęściej oczywiście do tych, które same nie są powszechnie związane z lalkami (czyli Hina matsuri i Tango-no sekku).

  • lalki nawiązujące do Nowego Roku zwykle trzymają w dłoniach hagoitę – paletkę do gry w hanetsuki, która to gra jest popularną tradycyjną formą rozrywki w ten dzień;
  • lalki nawiązujące do Hina matsuri mogą trzymać w dłoni miniaturową lalkę (ot, taka incepcja);
  • lalki nawiązujące do Tango-no sekku – hełm samurajski (ale tu uwaga! Nie należy ich mylić z motywem z teatru kabuki, tzw. Yaegaki-hime! Łatwo je odróżnić – hełm Yaegaki ma długie, białe włosie);
  • lalki nawiązujące do Tanabaty trzymają bambusową gałąź – bo w ten dzień zawiesza się na nich podłużne paski papieru z życzeniami;
  • lalki nawiązujące do Dnia Chryzantem rzecz jasna trzymają w dłoniach chryzantemę.

kimekomi Kultura Japonii lalka

kultura japonii ningyo Tanabata

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

[na zdjęciu: od lewej: kobieta z paletką hagoita w ręku, motyw noworoczny i chłopiec z gałęzią bambusu – motyw związany z Tanabatą. Warto zwrócić uwagę, że różnią się też grubością kimona! Noworoczna (czyli zimowa) ma gruby, wielowarstwowy strój (a dokładniej taki udaje, bo to kimekomi), podczas gdy ta „letnia” ma krótkie kimono i bose stopy! Lalki dawniej z mojej kolekcji, ale sprzedane.]

 

Ślub

Jednym z popularniejszych motywów zaczerpniętych wprost z kultury japońskiej jest ślub, przy czym należy podkreślić, iż zdecydowana większość lalek przedstawia tylko pannę młodą (tzw. hanayome). Śluby w Japonii przeważnie przeprowadzane są w obrządku shintōistycznym; wpierw odbywa się krótka ceremonia w świątyni, potem – przyjęcie. Tradycyjnie panna młoda przebiera się w tym czasie, wpierw pojawiając się w shiromuku – białym kimonie ślubnym, symbolizującym śmierć dla własnej rodziny, oraz czepcu wataboshi – zakrywającym rogi zazdrości lub stroiku tsunokakushi, a następnie zmienia strój na czerwone, bogato zdobione uchikake, symbolizujące narodziny w rodzinie męża. Obecnie rzadko stosuje się oba stroje – większość kobiet biorących ślub tradycyjny, zaczyna ceremonię w shiromuku, a na przyjęciu przebiera się w wygodniejszy strój, często zachodni. Czasem też od razu pojawiają się w świątyni w uchikake.

Lalki przedstawiające panny młode zdecydowanie najczęściej przedstawiane są w shiromuku. Symbolizują życzenia pomyślności w małżeństwie, ale nie tylko – w północnych rejonach Japonii praktykowano tzw. shinryō kekkon, zaślubiny dusz. Była to ceremonia ślubna odprawiana dla zmarłego syna-kawalera (rzadko córki-panny), w której łączono jego samotną duszę węzłem małżeńskim z lalką, właśnie w stroju ślubnym. Sporadycznie przypadki zdarzają się do dzisiaj.

kultura japonii - hanayome

 

 

 

 

 

 

 

 

[zdjęcia: pierwsze dwie lalki w shiromuku, trzecia – w uchikake. Źródło zdjęć – środkowe: win21.co.jp, dwa skrajne:Yahoo Japan]

Zapisz

Zapisz

Zapisz

Zapisz