Symbolika elementów

Symbolika elementów lalek – stroju, akcesoriów, motywów zdobniczych – może mieć równe znaczenie, co symbolika samych lalek. Oto kilka przykładów:

  • ważki – chociaż ważka to po japońsku tonbo, to mówi się na nią także katsumushi, czyli dosłownie „owad zwycięstwa”, co bardzo pasuje do motywu wojownika – stąd jest to motyw zdobniczy pojawiający się na strojach gogatsu ningyō.

symbolika elementów lalek - katsumushi

 

 

 

 

 

 

[źródło zdjęcia: Ohashi Ippō]

  • takarabune – „statek skarbów”. Nietrudno się domyślić, że symbolizuje bogactwo. Jeśli dawano komuś lalkę w postaci dziecka bawiącego się zabawkowym takarabune, oznaczało to życzenia powodzenia finansowego, ale niekoniecznie tylko takiego – takarabune to także symbol Siedmiorga Bóstw Szczęścia (patrz Tematyka -> Kultura Japonii), a więc może oznaczać ogólne życzenia pomyślności.

symbolika elementów lalek - takarabune

 

 

 

 

 

 

 

[źródło zdjęcia: Yahoo Japan]

  • Uchide-no kozuchi – magiczny tłuczek. Przedmiot ten pojawia się w kilku japońskich baśniach. Jest to tłuczek, którym wystarczy potrząsnąć (lub uderzyć o ziemię) i powiedzieć życzenie, aby wypadły z niego potrzebne nam przedmioty. Pojawia się m.in. w jednej z wersji baśni o Momotarō, dzielnym chłopcu, który wyruszył na podbój wyspy, gdzie mieszkały demony od lat gnębiące ludność Japonii. Magiczny tłuczek był jednym z łupów odebranych pokonanym potworom. Wspomina o nim także baśń o Issun-bōshim, chłopcu o wzroście 1 sun (ok. 3 cm), który pewnego razu obronił przed demonami swoją panią, szlachetnie urodzoną damę. Demony uciekając zgubiły właśnie tłuczek, a dzielny maluch zażyczył sobie od niego normalnego wzrostu. Obie baśnie są opisane na podstronie Tematyka -> Baśnie japońskie) Istnieje też mniej znana baśń zatytułowana po prostu „Magiczny tłuczek” i opowiada ona o pewnym poczciwym biedaku, który pewnego razu zasypia na łące i budzi się w momencie, gdy wkoło zaczynają pląsać dzieci leśnych duszków – wyciągają spod kamienia ów tłuczek i wypowiadają życzenia. Kiedy duszki znikają, biedak zabiera tłuczek i dzięki niemu szybko kończy z nędzą. Niestety jego zawistny brat, choć zamożny, także pragnie nadprzyrodzonego szczęścia i idzie w to samo miejsce – zostaje jednak oskarżony przez leśne duszki o kradzież i okrutnie potraktowany. Słysząc o jego losie, poczciwiec oddaje tłuczek i odtąd obaj żyją spokojnie i uczciwie. Czwartym skojarzeniem z uchide-no kozuchi jest postać Daikoku – jednego z Siedmiorga Bogów Szczęścia, odpowiadającego za dobrobyt materialny. Bóstwo to jest często przedstawiane z takim właśnie tłuczkiem w dłoni.

Lalki, które trzymają w dłoniach tłuczek, mają symbolizować życzenia dostatku.

symbolika elementów lalek - kozuchi symbolika elementów lalek - kozuchi

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

[zdjęcia: po lewej gosho ningyō z magicznym tłuczkiem, po prawej – lalka przedstawiająca Daikoku. Źródło zdjęć – Yahoo Japan]

  • siewka – ptak ten w Japonii stanowi bardzo ważny symbol: ponieważ wydaje z siebie głos przypominający japońskie słowo „chiyo”, oznaczające „tysiąc lat” (lub „tysiąc pokoleń”, zależnie od kontekstu), już od starożytności był symbolem pomyślności, błogosławieństwa i życzenia długiego życia. Kultura samurajska przejęła od arystokracji dworskiej ten motyw i połączyła go z jeszcze jedną obserwacją z życia: siewki, choć są niewielkie, z determinacją pokonują fale morza w poszukiwaniu pożywienia. Stąd schematyczny rysunek tego ptaka wraz z motywem fali symbolizuje nieugiętość wobec przeszkód, determinację i powodzenie w ich pokonywaniu (cechy pożądane u wojowników). Możemy go napotkać na strojach lalek lub jak w przypadku lalki poniżej np. na sztandarze bliżej nieokreślonego samuraja (to jest lalka typu umanori, czyli po prostu jeździec, nie żadna konkretna osoba) – można się domyślić, że wzmacniają symbolikę samej lalki jako wyrazu życzeń co do przyszłości chłopca, do którego należy.

symbolika - siewka chidori

symbolika - siewka chidori
 

 

 

 

 

 

 

 

[na zdjęciu: gogatsu ningyō z mojej kolekcji]Zapisz

Zapisz

Zapisz

Zapisz

Zapisz

Zapisz

Zapisz

Zapisz

Zapisz

Zapisz

Zapisz

Zapisz

Zapisz

Zapisz

Zapisz

Zapisz

Zapisz

Zapisz

Zapisz

Zapisz

Zapisz

Zapisz

Zapisz

Zapisz

Zapisz

Zapisz

Zapisz

Zapisz

Zapisz